አድዋቱ ድሊስን ኢትዮጵየቱ ብሔሩ ክቭር፣ ማኽተም፣ ጝጭል ኽዝቨንዙ ናፅነይዙ ሽሹደ የጝ፡፡ እጝቅ አልምቱ እጅሩ ክቭር ቓልሽተውዝመ አርቕትዝመ እክሰል ሳጥሸው ኽየው እርቁድ ኪለው አድወቱ ኽየተ ኽዝቨንዙ ድሊስን የጝ፡፡ አዲስ አቨቨስ ሰሜን ኢትዮጵየትጐ ፊርናንድ 1066 ኪ.ሜ እክልቲል ኽየተ ጣይትንድ ፃጝሽተውዝመ ኽየተ ድሊስን ሚዝግቭሸው ስፍረ አድወ ኻትመዝመ ኻትመይዙ ጅውነል ችጝሸኩ፡፡
ኢትዮጵየቱ እግዝግዘይዝጘድ ለካቲት 23 ግርየ 1881 ዓ.ስትዝ ዊንም አውሮፕቁዙ ዚምንዙ እግዝግዘይዝ ለካቲት ኻተነዝመ መጋቢት ኪርመነይል 1896ዝ ጣይትኒዝ ጐነ አቐው ጊድድ ፋፅምሸውድ እን ዚምኒዝ አዲስ አቨቨስ ሰሜንቱ ሚሪየይዝ 468 ኪ.ሜትር እክልቲል ውጫሌ ኻትመ ጋቢል አምባሰል ቲረ ስሪል ወሎ አቒል ንጉስ ይስማ ይሽታጙ ጭጝሸው ስፍረይል የጝ፡፡
አይነተ አለመድም ውጫሌቱ ጊድ አንቀጽ 17 ጣሊያንጘዝውድ ኢትዮጵየ አውሮፓቱ ምጝግስቲጅቅ ጻቭተ ጥውሸው ዲምቅሽንድ ጣሊያንቱ ምጝግስት ጋብዝ ፃቭተ ቸለች ያንድ ብልቓጘድ ቈሽ ኢትዮጵየ አውሮፓቱ ምጝግስት ጋብዝ ፃቭተ ቸለች የኩ፡፡
ብልቓጘይዝውድ ኢትዮጵየቱ ንየትነይዝመ አጉርንድ ኪብርዘኩ ያንድ ጣሊያንጘዝውድ ኢትዮጵየቱ ንየትነይዝመ አጉርንድ ዲፍረነው ጭቑ አይጝቀ ብሔሩ ጝር ክቭርዝመ ጝር አርወድ ዳቐኩ፡፡ እኔንት ልብተቁ ኢትዮጲቁ ቃወጥ እደሴ ጣይትኒዝጐ ጥውጝጠ ቸልጝኩጙ፡፡
ኻግርዙ ክቭርዝመ ንየትነይድ ዳቕሳይንም ዊንም ዲፍርሳይንም ይጝ ጣይትኒዝጐ ጥወቁ ቃወጢስ በው ቃውሰትነይዝ ዳግማዊ አፄ ሚኒሊክ አጛንድ ላጥም ጝታ ጋቢል አቕጝ ሽሹደነውዝ ነን ፅበው ድሊስንድ ነሰነው ቸለቁ ቃወጥ ንቕፀቁ ጛይ፡፡ እንዛጊስም ወይት ወይሽምነይዝ ጭሰጭስጛጙ ዊነቁ ወይሽመኒስ ወይሽም ጓንጒል ብሩቱ ጅግንትዙ ሲጘድ አውል አሽ የጝ የዊዝ ዶ/ር አያሌው ሲሳይ 2011 ዓ.ስቲስ ኻትምዝጘው መፃፊስ ችጝነው ሚዝረድ ቓሊሰኩ ይንም ይነ ንጭቱ ጽፈሽዝ ይነ አቅሊስ ችጝነው ጉለሽትድ ሰቭዝ ዚምኒዙ አርቨኘ አቐናንስ ነንትቊ ውሸቭልድ ሰራሽጛጙ ችጝሽጘውድ ውር አጠ ጥውሸኩ የው ገቨድ አንቨቭስነ ቀኑን፡፡
አጤ ሚኒሊክ ጻቭጘው ጭጝኒዝ ኢትዮጲቊድ ደይስ ኪርም ደይል አሽ ለወንትዝ ጉጥጘ ጻቭኩ። ኢትዮጵየቱ ኽዝቨንድም ጝተእምንትድ ኻይሰናንስ ዲቈዲቊሽተው ቕየድ ጉለሽትዝመ እምጥጘዝ ለምርምጝ ሺኽዝ ንየ ኪሎ ሜትረን ቀቨቀቨነውዝ 6 ርፍ ቑጠ ጒዥትጝ ለካቲት ይሽተው አርፈይል ችጘነው ቸልሽትኩ። ኢትዮጵየቱ ኽዝቭድ ባኽልዝመ ኻይማኖትድ ኻይሰናንስ እግርገ የነው አርቓው እን ኻግርት ድስጠ የውም እምንትድ ላውስጠ ተረዉ ጣሊያንቱ ጓነድ ተረዊዝጐ አይቭስጝ ዋጥርጠጘድ ጻቭጝኩጙ። እን ድሊሥንድ ተራንስም ወይቱ ጅውነይል ጽበቊ ጉለሽጥድም ሰራሽጘው ሰቭድ አውግረው የጝ።
ወይትል ቺተቺተቊ ጅዉንጥል ችጝሸቊ ሲጘዝቊ ክንሰጢስ ክንሰተ ደጀኔ ይሳቅ አበርገሌ ወረደ ጻና አቦ ሊጘትረ ተግ ክንድጝ ጝኒል ሲጘዙ ክንሰተ የጝ።አድዋቱ ጣይትኒዝ ወይሽማንድ ጽይጝ ዊንጘው እኩሰድ ኽየው አቐነውድ”አድዋቱ ጣይትንድ ቃውጛጙ ዊነቊ12 ቃወጢስ ላውድ ጓንጉል ብሩ ጝታ አቐነውድ እንቅም አልም አርቐው እማን የጝ ።ጣይትኒዙ ሽጙዝም አባ መርከቭ ይሽትጝ ጭጝሸቊ ዊንጙ አቐነዊዝም ነን ጽበው ኹርድ ጝአቅሊዙ ጅግንቲስ ክንድጝ ፊሠነውዝመ ነንት ሰቲዝ አጋልዝ ጽበው ጅውነይዙ እርጋቐቕ የነውዝመ ይና ኽዝቪል አጋልዘው ድኽትድ ሰቭ ሰራሽን ላውጥሸነውዝመ ዚምኒዙ አርቨኝጥ አቐነውዝ ይነ አቕልድ ደግምግመዝ ጭጝሰነው ጡውሸኩ”የነውዝ አትርጝ ሰቭትጛንስ አድዋቱ ድሊስንድ ጒሰጒሰው አቐነውድ ከንሰተድ ጋልጽጝኲጙ።
አድዋቱ ድሊስንዝ ወይ ሽም ጓንጉል ብሩ አጤ ሚኒሊክ ጅቅ ጻይጘው ቺተንድ በረነውዝ ኻግርዙ ንየትነይዝ ተረው ጻለትድ ዲምስስጝ ላጥ ኢትዮጵቊጅቅ ኽየው ጅግንነይ ፋጽመነው ቸለቁ ይና አይር ጛይ የነውዝም ዊግትጝኩጙ፡፡
እን ጅግን ይና አቅሊዝም አለመዙ ጸናቕን፣ ጅግንነይዙ ኽነ፣ ኻግርዙ ቀንት ዝመ ኽነዝ ዊርሰነውዝ ነንቱ ውሸብለድም አቅሊዙ ጅግንትድ ደግምጠ ጡሸኲ ።
ይነ አቅልድ ሲጘ ሚራው አውግረው ሰቭ ሰራሽጝ ዲቊጘውድ ለወንትዝ ሰራሸነው ቸልጛንስቅ የጝ።
”ነን ጽበው ውሸቭለድም ኽጽም ጝአቅሊስ ዊርሰው ጉለሽትድ አትርንዝ ቃጽልጠ ጡውሸው አቓንድ እን ጉለሽትድ ተርጠጘ ለወንትዝ ችብረነው ጡውሸኩ። ለወንት ውር ቑጠ ኻይል ጽየው አቐነውድ ጝአቅልቱ ሲጘይስ ልብጠ ጡውሸኩ “የነውዝም ኻስቭዝኩ።
ይነ አቅልድ ዚምኑ መሠሪ ከምሺጝቀ ለወንትዝ ማኽርሽጝ የጝ ኻግርት ዊንዝጘውድ የነውዝ ዊግተውድ ቈሽ ላየ ቓለ ነየተድ ቆሽ ዝቛለ ወረደ ሰርካለም ታደሰ ሊጘትረ ተግ ክንድጝ ጝኒዙ ክንሰተ አሰፋ ሸግኑ አጛንድ”አየውም አቒቱ ጻለትድ ቢዘ ኻግርትቊ ንቕጸቊ መሠሪ ከምሸጥድ ይነ አቅልድ ኻጘውድ ባኽሉ መሠሪዝ ለወንትዝ ማኽርኽርሸነውዝ የጝ።ኻግርት ኻምዘቊ ዊንጛንድ ለወንትዝ አቕን ማኽርሽናንድ ቀሰው ፈን ነሠነው ቸልነኩን”ይጛንድ ዋርዝጝኩጙ
;አድዋቱ በልድ አምረዝ አምረ ኪብርሸነውድ ክንደጥዝመ ውሸብልድ ጝታ አቅሊዙ ሲጘድ፣ ፋጽምጝ ዲቊጘው ጉለሽትድ አርቐነውዝ ተረቲዝ ተከተከው ጉለሽት ሰራሽጛንስ አገነድ ሚችዝጠ ቸለው በል የጝ; ይጝኩጙ።
አፍሪከቱ ዲግ ኪብርዘተ ሰራዊትዙ ዝምረተ ዝመ ሳቁጠ ኻትመዙ አርቨኝጥዙ አቫል አቐቊ አት ሞገስ የማነ ብርሃን ጝታ ጋቢዝ ;አድዋትል ፋጽምሸው ድሊስንድ አፍሪከትቁ ኻግራንድ ኢትዮጵየትጘ ሽሹድን ኻቐነው ቸልነኲን የው ኽነ ፋጥርጛንስ ጻቨው እጝቅ አፍሪከት ኻግራኒዙ በል የጝ; ይጝኲጙ።
አድዋ አፍሪከት ላው ጻቨው ድሊስንዙ በል አቐነዉድ አርቐነዊዝ ይናስ ይናይ ቺተቺተነዊስ ፍን ኻግርዙ ዲግዝ ወየ አድለነውዝ ነንም ይና ኻግር ኢትዮጵየት ድሊስንዙ ጒጒዝ ተክዘ አቕር ቃጽልተ ማጥን ውሸብሊዝ ኽየው ኽድር ማልሽተው የጝ።
”አድዋቲሰ ክንድነ ጡውሸቊ እክሰቊ ገበን እኩጙ ጛይም አውትነይድ፣ቀንትድ፣ ኻግርዝ ጽየቊ ኒየትነይዝመ ለወንትድ ኪብርዘነውዙ ኻለይድ ኹሪስ ኹሪዝጐ ዲቈዲቊሽተው አውግረው ደፈየጝ” የነውዝ ዊኑ ዋርዝጘውድ፡፡
እንዛይ ይነ አቅሊዙ ደፈድ ኹሪስ ኹሪዝጐ ከረከረዉ ኽየው ደፈ አቐነዊዝ አውማዉድቅ ዉላቐው ሰቪዝ ፈኒዙ አርቨኘ አቐነውዝ ጝኻግርት አሩስጠ ጡሸኩ ይነ እጻ ጻቭኑን።
አመልማል ተድላ
ለካቲት 30/2018
