አፍሪካው ችግርስ አፍሪካዊ ኽይ

አውሮፓዊያንካው ዝቤኑ ቼፍታ 2012ዳ ሜሴሬትስትኹ ታና ፎረም አፍሪካው ዴክቱሳ ፍታኔ አፍሪካዊያንካው ካሌቕትስስታ ካንቲስ ማራማርጚስ ካሊፃው ሜንድሬኽ ያኻማ ሌጌሱኽ ያኹስ፣ ሊሊትጙንኩ አጌራኩ ጉሳንትካ፣ ምሁራንካ፣ አብትዌንካ፣ ዲፕሎማትካስታ ሲቪክ ማቤርካ ታምትጜካማ ጋቻስስታ ድኽትስ ምክንያታ ያኹንኩሳ ሺሽጝስ ኽዮ ፋይፂ ዳድ ያኻማ አጌላጌላማጊ ላምቡሳ ኺስታ ሲፋ::

አፍሪካው ጉሳንትካ፣ ዲፕሎማትካ፣ ምሁራንካስታ ሊሊትጙንኩ ታምብዌን አካልካ እምፕል ሜንድሬኽዳ ኩፕንጝስ ኩስጝጝስ ታክስስታማ ቲሪትጙኽ ታና ፎረም አጉራው ዊዳፊ ሰላምስስታ ልማትስ እንቲታኪ ይሴን ቲቪቪርጚው ታምትጚስ ቹዋ ሜንድሬኽ ያኻ::

ታና ፎረም ፌይንኩ ፅክራ እምፕላ አሜትካስ ካስጙስ እጄማ 2019 ምሬት አሜታዳኪላ ትክምቲ 13 ዴስ 15 ጌርኮ ኺስታ ባርዳርዳ ካስጛ:: አፍሪካዴስ ሰላሞ አቲሳውሳስታ ጋቻዋ እሳንጝፃውሳ ካላካልጝጝስ፣ ችግርካዋ ይጋሪስ ኽይጝስ ትኩቶ ፄውኹ ሜንድሬኽ አፍሪካ ችግርካዋ ጚው አክምስ ኽይጝስ ካሊፃው ይሴን ቲቪቪርጚው ሜንድሬኺያኽ:: እን አጌራ ይቶፒያኪላ ዲፕሎማሴ ይስጝፄው ኽሳንታ አጌራ አኽⶓ ሚሲኪርፄው ፎረሚያኽ::

“አፍሪካው ሰላሙ ዳድካ፣ ይኮኖሚው ሉዋላውትስስታ ጂኦፖለቲካው ኪሲስ” ናውሳ ጉሳንቴ አሳብ እሚኹ አሜት ቺፋ ታናው ዳሪዳ ካስጛው ታናው ፎረምዳ 250ዴስ ጃላ ሊሊትጙንኩ አካልካ አግስትካማ ኩስጜስታ ኽዩሳ አሳቦ እንኩራኑዊያኽ::

ጉዳዮ ካንትኹስ ኽይትጝፄ እያንታ ካስንኩ ክንትፃንቲ አበራ ታደሰ እንጃቢሪ ዩኒቨርስቲዳ ፖለትካል ሳይንስስታ አሌም አቡቑ ታምትጚው ክንትፃንቲያኽ:: እንዴስ ድምክና ዲፕሎማሲሊ እምትጙንኩ ክንቲው ቴርትካዋኪላ ክንትፃና:: እኖጂኪላ ታና ፎረሙሳ አላሜስታ እምትጙንኩ ጉዳይካዋ፣  ካንትኹስ ቺርቤዋ ጋዜቲሊ እጂጜ ፄዋንታ ካሲናና ንቫቭስ ቴርስኑኽሳ ፁፎ ሲፍውስታ ቴርሳናኽ::

ቺርቤዋ፦ ታና ፎረሙ ኩስጚው ሜድሬኹ  ቲሪትጚው አላሚ እዳርማይጚ?

ፖለቲካል ሳይንሱስታ አሌም አቡቕ ታምትጚው ክንትፃንቲ አበራ ታደሰ፦ ታና ፎረም አሜት ቺፋ ባርዳርዳ ካስጜ:: አላሚኪላ አፍሪካው አጉርዳ እንቲታኪ አፍሪካው ጄንጁ ዙሪዳ ዝኩኹሳ ትክላሌ ሰላሙሳስታ ፄትቲውሳ ጉዳዮ እንቲታኪ ወክት ቺፋ ፌቴርስታውሳ እስካዌ ፖለቲካውሳስታ ዲፕሎማሲውሳ ጉዳዮ ካንትኹስ እምፕልዳ ኩፕንካማ ኩስጝጝስ አፍሪካዌ ኽዩሳ ዳብዜ እንኩርጝስያኽ::

አፍሪካውሳ ጉዳዮ ካንትኹስኪላ ይጋሪ አሳብስታ ኽይ ዝኩዋታ ፄውጝስ እድሎ ፌቴራዊያኽ:: አኽጝስኪ ታና ፎረም ኩስጚውስታ ፖሊሲው አሳቡ አግፅፂ፣ እንቲታኪ ኽዮ ቶኬማው ሜንድሬኽ ያኻማ አጌላጌላዊያኽ::

ቺርቤዋ፡- ታና ፎረሙ ኬቴኒው ቲቪቪርጚስ ዝኩኽ ፋይፃንትሳ ዋሳላካይ?

ክንትፃንቲ አበራ ታደሰ፡- አፍሪካው ጄንጁ ብሄራዊ ዴክትስታ አሪጊግጚ አሌሙ ኬቴኒሊ ይሴን ታምትጚ ዝኩኹያኽ:: ጋያላ ፖለቲካው አስሜምጜ አቲጝ፣ ሽብሩ አይልካ እሳንጝጝ አኹኪ ሚንቺጝ እንቲታኪ አይር እግልታው ኪሲስታ ይኮኖሚው ድኽት ድንቤሮ ካያውሳ ችግሮ ፌቴራንኩ አኽጝስ እምፕል አጌር ይቪቺ ቲሪትጛ ካላቲውሳ ችግሮ ኻስካማ አንትጝስ ካላና::

እምፕል አጌርዳ ፌቴርስታው አሪጊግጜ አቲጝ ዴሜካ ወሌን አጌርካዳ ፊኒኪልጜስታ ሰላሞ አቲⶓ ፌቴርጝስ ካሌ:: ጊፁሳ ዳዶ ልምጝስስታ ኢንቨስትመንቶ አቲሴ:: እንጚስጊ ችግሮ ኽይጝስ ዴሜካ ታና ፎረም ቹዋ ሴል ያኻማ አጌላጌሌ:: ኬቴኒውሳ ቲቪቪርጜ ይስጝፄ::

ጋያኪ ይቶፒያስ ኬቴኒው አሪጊግጚ ይኮኖሚው ልማትስ፣ ዲፕሎማሲው ታምትጚስስታ አፍሪካው ጄንጅዳ ዝኩኹ ይሴን ታምትጚው ቴስፊሊ እምትጙኽያኽ:: ይሴን ድንቤሮ ካያው ጊፅ፣ ትራንስፖርቱ ታምትጚ፣ ስሩ ልማቱ ቲቪቪርጚስስታ ይጋሪኩ አብትካዋ ቺፅጝፅጝ ወሌን አጌርካው ክችዳ ዝኩኹሳ ይጋሪውሳ ትክሞ ይስጝፅጝስክላ ታና ፎረም ውሌቴ እሺ:: ታና ፎረሙ ኩስጚ ፖሊሲውሳ ዴሶ ኪስጝጝስ ዲፕሎማሴ ይስጝፅጝስስታ እምፕልቶ ፌቴርጝስኪላ ሙሲሲኒ ያኻማ አጌላጌላማጊያኽ::

ቺርቤዋ፡- ታና ፎረም ይኮኖሚው ሉዋላውትስስታ ሰላምስ ኽዮ ፋያው ሜንድሬኼኽ እስታውሳ ዋትጛይ?

ክንትፃንቲ አበራ፡- ዋታኮውሳ ካሴ ጉሽትኾ ኔታይ ጝሺሳ፤ ምክንያትኪላ አፍሪካው አጉርዳ ባርኾቼው እዱ ቻኒስት፣ ጌዴብስቱኽ ኢንዱስትሪው አክም፣ ሼኬቶ ባርኾቼሰ እንፃኽጝስ ዳንቴና አኽጝስታ ኪስጝጛው አሌሙ ጌቤል አፍሪካው ይኮኖሚዳ ቻኒስቶ ፌቴራማጊያኽ:: እሊውስ ዴሜካ ሌጌሱንኩ አጌርካ ፍትርቱሳ አብቶ፣ ጌቤሎ፣ ስርኩ ልማትካዋስታ ፖለቲካው ትክም ዝኩኹሳ ብቴ አግፅጝስ ልኺትጛኑ ወክትዳ እምፕላ አጌራው ይኮኖሚው ዳንቴንት አጌራውሳ ሜብቶ ኬቤርፅጙሳ እድሎ ኪላ ፄቤብፅጝ ካሌ::

እንታኩው ልኺትጚ ዴሜካ ሌጌስጝዳ ዝኪፃ አፍሪካዋ እንግርግራ ፄውጝስ ካላውሳ ስጋቶ ፌቴሬ፤ አኽጝስኪላ ይክኖሚውሳ ሉዋላውቶ ቼሜትጝፅጝስ ታና ፎረም አፍሪካስ እምፕል ቹዋ ዳዲያኽ::

አፍሪካውሳ ሰላሙሳ እንዝጜ ይስጝፅጝኪላ ታና ፎረምዴስ ማዲስታዊያኽ:: ታና ፎረም ፖለቲካው ጉሳንትካ፣ ሙሁራንካስታ ዴክቱ ውማይቴንካ ታምትጜካማ ፖሊሲዳ ኩስጛኑስታ ቴግባራዊ ዴስዳ ዝኩኹሳ ሊሊቶስታ ዳንጉኔ ዋኽፅጝስኪላ እድሎ እያዊያኽ:: ጋያኪ አፍሪካ አሬጌግጛውላ ይጉጙሳ ምልኻቶ ይቪቼ ያኻውላ ቹዋ ጉሽፄስታ ኽዮ ዴሜካማ ኽዮ ይስጝፃው ሜንድሬኺያኽ::

ቺርቤዋ፡- ይቶፒያ ታና ፎርም ሌንጌድፅጝስ አግፄውሳ ትክሞ ኽይትጝፂካይፃን?

ክንትፃንቲ አበራ፡- ይቶፒያ ፖለቲካው ፋይ ዴሜክኹዳ፣ ዴክቱ ስጋትስታ ይኮኖሚው ፋይ ኬፍ ናማ ውትኽትኻ ያኹኽ አፍሪካው ጄንጁ ቤንዳ አግስቴት ፋይስታንታ አጌራኽ:: አፍሪካው እምፕልቱ ቹዋ ሜስሪ ጝናኪላ ዝኩትስታ ጉባኤ ሊንጊድፄት አጉራዉ ዲፕሎማሲው ማይኬላኽ፡1 ታና ፎረም ዴሜክስታኒ ዴሜካ አጌራውሳ ዲፕሎማሲውሳ ፖሊሴ ኬፍፄ::

ይቶፒያስ ፎረም ጋቻው ካላካልጝስ፣ ኬቴኒው ቲቪቪርጚስ ልማቱ ታምትጚስኪላ ታምቦ ፊትጝታታ ኽሳንታ አጌራ አኽⶓ አቕፄታ እድሎ እያዊያኽ::

ይቶፒያ ፓን አፍሪካኒዝሙ ልቕልቕቲው ሜሰሬታንታስታ ፃርክካ እዝብካው ኔፃኔቱ ስራ፤ አድዋዳ ሚዚጊብፂኹ ድልስ ውላ አፍሪካዊያንካ ኔፃኔቶ አዌጃኒስ ጉሽፃ አኽጝዴስ ጃላ አፍሪካዊያንካ እምፕልቶ ይስጝፄካማ ሜብቶ ኬቤርፅጝስ ቡንክትጛንታ ጉሳንታ አኽጙሳ ታምቦኪላ ፊትጝታታጊያኽ:: እንጚስኪላ አጉራው ጉዳይዳ ዝኩኹሳ ታምቦስታ አባል አጌራ አኽጝዴስ ጃላ ጜዋንትስ ታና ፎረም ሌንግድፅጝ ዴሜካ ታሪኮ ሲፍፅጚያኽ::

ቺርቤዋ፡- ታና ፎረሙ አላሚ ሳኪትጛታ ይቶፒያው ኩርፄንት እንዳራይ ፄጌሬ?

ክንትፃንቲ አበራ፡- አፍሪካት ቹዋ ታኹት ይቶፒያ አፍሪካው ልግስስ፣ ሰላምስስታ ዴክትስ ናካኪላ ድምፃ አኽጝዴስ ፌይኹስ ቴግባርስ ታምቦ ፊትጝታታጊያኽ:: ጋያኪ አፍሪካው ጄንጅዳ ካንትስታው ዴክቱ ስጋቶስታ ሽብሮ ካላካልጚስ ኩርፄንትስ ታምቦ ፊትጝታት አጌራኽ:: ይቶፒያ ናካኪላ አፍሪካዊያንካ ኔፃኔቱ ጉዳይዳ ኩስጛኑሳ ታና ፎረሞ አሜት ቺፋ ቴርስጝስ አፍሪካውሳ ውላቱዌ ትክሞ ኬቤርፅጝስስታ አጉራዌ አጀንዴ ሲፍፅጝስ ዝኩኹሳ ኩርፄንቶ ቴግባርስ ካንትፄታጊያኽ::

ፎረም ፌይንኩ አሜትካዳ ፖሊሲውሳ ዳብዜ ፍሽጝስስታ ብሄራዌ ትክሞ ኬቤርፅጝስ ኬፍቲኔ አጉራዌስታ አጌራዌ ትክም አግፅፃ:: ባህርዳርዳ ካስጙኽ 12ንቲ ታና ፎረምኪላ ይቶፒያ እንኩዋኽፂስ እጂቲኹሳ አጉራዌ ሉዋላውቶ፣ ይኮኖሚውሳ ታምትጜስታ ሰላሙሳ አጀንዴ ኽስኹስ ይስጝፅጝስ ታምቦ ፊትጙኽ ሜንድሬኺያኽ::

ጋያኪ አዲስ አበባዴስ ፌያማ ክልሉ ኬቴምዳ ካስጝጝኪላ ይቶፒያስ ኽሳንቲ እድሊያኽ:: አጌራውሳ አብቶስታ ውላቱዌ ልቕልቕቴ አቕትጝፅጝስ ካሊፃዊያኽ::

ትክላሊስ ትና ፎረም ንጝ አፍሪካ አፍሪካውሳ ችግሮ አውሳኪ ትልካ ቱⶓ ጋቲታ ኽይጝስ ካሌውሳ ኽዮ ፋይጝስስታ አሌምስ አጉራውሳ ፋዮ አቕትጝፅጝስ ኽሳንቲ ሜንድሬኺያኽ እስታማ ማንዲስታዊያኽ ናውሳ አሳቦኽ እይጝስ ካላው::

ቺርቤዋ፦ ጉሽትካያሱ አሳብ ዝኩኒ ጉሽጝስ  ካሌና::

ክንትፃንቲ አበራ ታደሰ፡- ፋይስታውሳ አሳቦ ጉሽና ናታ ሲኪኪንቴኑላ ዋሺኒኪ ጉዳይዳ አሳቦ ፍንሾስኪላ እይጝስ ፍካዴኒያኽ:: ካስታን ቴቬቬርጝናናኽ ሌጌስናው::

ቺርቤዋ፡- ያኻስ አሜሴጌኔ

ንግስቴ ተስፋ