ኢትዮጵየት ቈሽ ኺይጠ ዓልምቱ ኻግራን ኽወጥዙ ጊቭርትዝ ጭሰጭሽትጘኩ። ዊገድ ግነ ኽወጥ እፍርዘነውዙ ሰቭድ ባኽሉ ጒደነዝ የጝ፣ አየት አሽም ዚምኑ ሰቭትንዝ የጝ አክኑሸውድ።
ዚምኑዝመ ሳይንሱ አቐው ጒደነዝ ሰቭድ ሰራሽትየውዝየ ፈንድ ቀሰው፣ ዝላድ ኒትየው የጝ አቐውድ። ተክዘዝጘ ካናዳት ፊስን ቓልናን ጥቅለ ጝር ኽዝቪስ 2% አጡድ ጒዝ ጨተ የጝ ዚምኑ ሰቭትንድ አርውሽ ጊቭርዘውድ ኻግርሸንቱ 98% ኽዝቪዝ እፍስ አልምስ ቲርፈውድ።
ኢትዮጵየም ቺዝጝዙ ሰቭዝ አርቕሽትራጙ፣ ጣቨዙ አረድ አልምስ አርቐ አርቒስረይ አቕር ፅብራጙ ጝርሰቭትንዙ ዲዝጝትድ ባኽሉዝመ እግርገ እዳቐው አቐነዊዝ ምላሰን 85% አጡ ጒዝ ጨተድ ጝቕመት ቸለነ ብ ከቨ ደምዝጠ ናንጣንድ ፊጣቓጙ ችጝሸኩ ።
ዊትቍ ጝታውር ቸልኑን የቍድም ንቕፀውዝ ልቕርድጝ ኽየው ግርቭ ፊስጝ ዊቱ አርወ ችጝጛንድ የጝ ቓልሽተውድ። ኻግርሸንቱ ኢኮኖሚዙ ፖሊሲድ አርሽነይድ ሲርየ ፃቨው አቕ ፅባጙ አፍለ ቺዝጝዙ ሰብ ኪርምራንድ ኪርምረው ዲዝጝቲስ ፈነው ቸሊረይም።
ጒተውድ ቢረዝ የጝ፣ አኽቭሸውድ እቀ ናንዝ የጝ ፣ ኽወጥድ ፊዝጛንድም ተከተከው ጅውነይል ቺተቺተቁ ኽወጥ የጝ ፊዝጘውድ። እንም አቐነዊዝ ፈንድ ሳስ የው ዝላድ አጉረው አቕ ሲጝኩ። ነን ነን ማርሽተው ዚረ፣ እፍርዘነ አርውሸነውዝ ክላስተርዝ (ድበርተቊ) ጅውንጥድ ላው ዓይንት ኽወጥዝ ሺፍነነው ዲዝጝሻጙ ተርኩ።
እኔን ቈሽ ጒዝጝ ጨጥድ ላው ኰርዝ ፊዝጝ ላው ኰርዝ አኽቭጛንስ አርወኩ። ላዬ ጋብዝ ቈሽ አርድ ድሰው ኾይረም አነ ላዬ ገቨ አጋልዛንድም ላብጠ ታኽንኽነናንስ ቸልሰኩ። ጣቅ እምታንዝ ይነ ኻግርስ ኪርምሸው እየቱ ሚንወዙ ዚርፍድ ኻግሪዝጘም አነ ክልሊዝጘድ ኽየው ትኩርት ይውሽተው ሰቭ የጝ ።ላው ጋቢዝ ኢትዮጵየ ቢዘ ኻግሪስ ድውስረው ጨውንዙ ዚርወድ እዳዘናንስ ፖለቲከዙ ጋጽ ጽየው አቓንድ ላየ ጋቢዝ ቈሽ ጒዝጝ ጨጥ ኢኮኖሚዝ ጝታቕመት ከቭጥጘ ቸልስኩ። ይንም ይና ንጭቱ ጽፈሽዝ ዝቛለ ወረደይዝጘ ንጭቱ አምረይዝ ኪርምሸው እየዙ ሚንወ ዚርወ ሰቭዙ ፍልውልወድ አንቭቭስነ ቀኑን።
ዝቛለ ወረደይዝጘ አራሰውዝ እየቱ ሚንወ ዚርወዙ ጊቭርት ሰቭ ፍልውልወ ኪርምሸውድ ጻይነው አምረይ አቓንድ ጅውነይዝቊ ጒዝጝ ጨጥድ አጛንድ ቺተቺተው ጒደነዝ ቃውስ ይጝ ኪርምጝኩጙ።
ወይ ኽምረ ብሄረ እቅ ጭሰጭሰንዝ ዝቛለ ወረደል 02 ቀቨሊል እየዙ ዚርወ ሚንወዙ ሰቭል ውላቐቊ ጒዝጝ ጨጥ ማኽሊስ መርጌተ ቀለመወርቅ ሸጋው ሚንወዙ ሰቪል ውላጘት አኮ እምት እጊሰነውዝ ቲማቲም ስውርጠዝመ ቺተቺተቊ አትክልት እፍርዝጛጙ ዊነቊ አጛንድ ነንቱ ሰቲዝ እየቱ ሚንወይዝ ዚርወ ጊቭርዘናንስ አርሽነይ ሙየ ጒይጢስ ይውሽተው ክንድጚስ ሲሪየ ላጥ ኻግራኒዝጘ ጊቭርዘናንስ ሊጙን ሸውን ቺዝጝድ ኪስክስጝ፣ እፍርዘነድ አሩሽጝ ሰራሽጛጙ ችጝሽጘው ሰቪዝ ቓልጘው ቢቈለድ ቀሰው ፈን ቺጚሰው አቐጘ ዊግትጝኩጙ።
ላጝጠ ጽምር ግሬ ፊዘነውዝ ኻግሪዝ ተከ አቐናንስ ሰራሻጙ ችጝሸዉ ጒዝ ጨተድ ሰራሽተው ካናልድ ጭቅ የው ተሲትየው አቐነዊዝ አቑዙ ችግሰ አጋልዛጙ አቐነዊዝ ሶላር በነቊ አቐነውድም ዊግትጝኩጙ። “እጅር ሰራሸነው ጡውሸውድ ቃውሰ ጝቕመነት ሊጊሰናንስ የጝ ጝዝ ግረትውድ ጝጅውነይስመ ኻግርት ላውጠናንስ አቓንስቅ አትር ሰራሽጠ ጡውሸኩ”ይጝኩጙ።
ላየ ዊግስነቊ ዝቛለ ወረደ 02 ቀቨሊዙ ጽበተ አት አለማየሁ አበራ ጋልጽጛንትጘ እቑመት ሚቀ 10 ኪሎ ዚርወ ፊዝጝ ላው ኩንታል ዚርወ ችጘነው ቸልጛንስቅ አርወድ ልብጝት ነንቱ ሰቲዝ ምጝግስት ነሰው ሰራሽንዝ ሲሪየ እፍርዘነድ አሩሽጝ ጡውሸውዝ ሚስምርዝ ፊዘነው ቸልጘጘዝመ ፊተው ቺዝጝድም ቀሰው ችብርልን ችጝሸጘ ጋልጽጝኩጙ።
”በውግ ይና ጅውነይል ጽበው ዊርቨዙ አቑድ ጅምዝ ቅብራንድ ደይል አቕን ቓለነዊስ ከስጘ አርወል ግሪያው ዊኑ ።ነን አቓን አቑ ጥወቊ ይና ችዝጚል ምጝግስት ካናል ተሠነውዝ አቑ ችጝነ ማጥን ጻቭሽት ዚሩ ፊዘነዊስ ከስጘ ጋብዝ ጋብ እንሰሲዝ አቐው ኹረ ዊንም መኖ ጊቭርዘነውዝ ሊጘ መኪንጥ እቻቕ ቅየነውዝ ባጃጅ፣ ጝን ሰራሸነ ስፍረ ጅቭኩን”ይጝኩጙ።
ቈለይል ዚርወ እፍርዘነው ቸልሻውም ይሽተው ገቨድ ሰራሽን ቓሊሰነውዝ ላጥ ጒዝጝ ጨጥድም ሰቪዝጐ ጥውጛንስ ጒሰጒስን ጻቭጛጙ ችጝሽጘጘም ጒዝ ጨተ አለማየሁ ቈሽጝ ዊግትጝኩጙ።
ወረደይዝጘም 9 ሄክታሪስ ንየ ዝቨል ዚርወ ፊዘናንስ ቲግቭሪዝጐ ጥውሽተው አቓንድ ዚርወዙ ጨውኒስ ፈናንስ ዝቨዝመ አቑ ጻይን ይና ግርቭዝ ሰራሸነው ቸላይነውድ ውር አቕን የጝ? የው ዋቕረድ ዊስነጘ ጻቭኩ የቊድ ቈሽ ዝቛለ ወረደ አርሽነይ ጽ/ጝንዙ ዲቈተ አት ተሾመ ስመኝ ጛይ።
ብሔረ እቅ ጭሰጭሰኒል ችጝሸቊ ቈልቊ ጅውንጢል ዚሩ ጊቭርዘነው እቀጘን ዲዝጝሸው ዊንየውም አቐነዊዝም ዚሩ ዲቀይል የጝ ቢቊለውድ የው ኻሰቭዝ እንዝ በውግ ሚኩረ ጻቭሽትሽም ፈኑ ዊንየውም የቊ አርሽነይ ጽ/ጝንዙ ዲቈተድ ተረዊዝ እን ኻስቭሰቨድ እዳቕ ቃጽልጠ ማጥን ሰራሽተኩ ይጛንድም ዊግትጝ ኩጙ።
እየቱ ሚንወ ዚርወ ምጝስትዝም ኽዝቭዝም ኽየው ትኩርት ይውሽተው ዚርፍ የጝ። ወይ ኽምረ ብሄረ እቅ ጭሰጭሰኒዝም ኽየው ቲኩርት ችጝኩ ጻይነው 2018 ጊቭርትዙ ዚምኒዝ 1000 ሄክታር ዝቨ እየዙ ዚርወ ፊዘናንስ ኻለይ ጻይሽት ዊንሽም ቈሽን ሰራሸነው ጡውሸኩ ይሽት ይውሽተው ምጝግስትዙ ሚሪየይዝም 1 ሺኽ 500 ሄክታሪዝጐ ንየስ የው ኻሊሽትጠ ጻቭሽተጘድ አርሽነይ ቃወነይስ ችጝነው ሚዝረድ ልብሰኩ።
እኒስም 87 ሺኽዝ 500ኩንታል ዚርወ ጊቭርዘናንስ ኻለይ ጻይሽት ቲግቭሪዝጐ ጥውሽተጘድ ቭሄረ እቅ ጭሰጮሰን ሚንወዙ ዚርፍ አትክልትዝመ ፍረምረ ሚንወ አርወ አሩሽን ጓነ ቃወተ አት ደሳለኝ አዳነ 1 ሺኽ 315 ጒዝጝጨጥ እየዙ ሚንወዝ አሩሸጥ አጛንስ ቲግቭሪዝጐ ጥውጘጘ ዊግትጝኩጙ።
ወይትል ዊርቨዝቊ አቑ ጥውጥጘ ቸለቊ ቻጽጝድ ሚንወዝ አርወል ግሪጥጘ ማጥን ሚሪሸቊ አካለንድ ዚርፊዝ ፍራትዝ ሰራሽታጙ የጝ። አይነተዝም ቈልቊ ወረጢል ስሀለሥመ ዝቛለስ ለምርት ችጘው ሰቭ አቐነዊዝ ሚንወዝ አቐቊ ቻጽጝድ ፈራራጥጘ ማጥን ሚንወዙ ፕሮጀክት ጻይሽት ሰቭድ ኪርምሰናንስ ሰራሽተው ሰበኒዙ ፍልውልወድ ኪርምሰናንስ ይና እንቅቱ ጒሰጒስንድ በንዘተ የጝ።
ሐመልማል ተድላ
ጥር 15/2018
