ፉቺ ወርክ

ዱኒዚ አጌራ ዋጊ ትቬቭዴስ ዝቤናዌ ቴክኖሎጄኺስታ፣ ምግብ ዋስትኒ ቼሜትጝፅጝስ ካሉኑ አሌሙ አጌርካው ዴስ ዱኒዚው ምርትስ፣ ኩፕፅጝስስታ ፃንኩቶ ማንዱኽ ዳድስ እንፃኽስትካማ ዋይሚስታ ያኹንኩ አጌርካ ሚንችካኽ::

ደቡብ አሜሪካዳ አግስታው አንዲስ ካን ስራዳ አግስታንኩ ፔሩ እዝብካስ ይወቱ ዲጊፍፂ እስታማ እቑስታው ዱኒዚ  ፂኒጙስታ ታሪኩ አሻሪ ያኻማ ካፅስቴ:: አየርላንዳውያንካ ዴሜካ ‘ዱኒዚ ቑንዳስታኒ አጌር ምርክቴ ‘ንካማ ምሪኪውሳ ታሪኩሳ ላኼኖ ታክናሰኑ ያኹስ፣ምስራክ አውሮፓውያንካ ዴሜካ ‘ላጛንቲ አንኪ’ ንካማኪላ ጋሻና:: ዱኒዚው ታሪክ ግብርኒው ይቢቺ ያኻውላ ሚንችካ አጌርካው ፂኒጙ፣ ትቬቩስታ ምግብ ዋስትኒው ዴሱ ታሪኪያኽ::

ፔሩ እዝብካ ሻይስ ቼፍስታንኩ ዱኒዚው ዜርካዋ ዴስጝፄካማ አሌምስ አቕትጝፁንኩ አኽጝኪላ ዙሚስቴ:: ናካኪላ ዝቤናዊ ቴክኖሎጄ ቴኬምስትካማ እንፃስቱኑ እንፅኺስ አሌም አቡቑ ዱኒዚው ማይኬል ያኻ::

ቻይና ስታ ህንድኪላ ዱኒዚውሳ ምርታምቶ ዝቤናዊ እንፃኽስትጚስ ሌጌፅጝስ ጛው እዝቡሳ ምግቡሳ ፋዮ ቼሜትጝፅካ:: ኔዘርላንድ ዴሜካ ልቓ ብቲዳ ዱኒዚሳ ዜሮ እሳንጝፂውሳ ማይኬሎ ቲሪትጝፅካማ ኽሳንቲ ይኮኖሚው ግርባ ያኻታ ፄውጝስ ካሊት አጌራኽ::

እኒ አጌርካ ዋታኮው ዳድስ እንፃስትካማይ ዱኒዚውሳ ምርቶ ኬሽጙኽ ይኮኖሚው ታምብ ዝኩኽ ምርት ፄውኑ ናውሳ ሲፋውስታ ዲግስና::

1.ፔሩ 4,000 ዴስ ጃላ ዱኒዚው አይኔትካ ዝኩንቲ አጌራኽ:: ፔሩ ኢናካው ስልታኒው ማይኬላ እሽቲት አጌራኽ::

ፔሩው እዝብካ ዱኒዜ ዋሺኒኪ ዱኒዚታ ያኻውላስ ይወቱስታ ፂኒጙ ምልኻት ፄዌካማ ካንታኑ አኽጝስ ፔሩ ካንስታ ቃቒፂ ሚንቻው አንዲሱ ካን ዙራሙሪዳ ዝኩኽ ፅኹርሊ አስሜምጝፃማ ዱኒዜ አሜሬትጝስ ካሊጝ ዙራሙሪው ዝኩዋንትካውሳ ኩምችኒውሳ ታሪኮ ካንትፃዊያኽ:: ዱኒዚው አጌራ እስቴታ አቑስቴት ፔሩ ዴሬኽ ዙራሙሪዳ አሜሬትስታውሳ ዱኒዜ ኬፍቲኒ ይኮኖሚው ትክምዳ እሽፂት አጌራኽ:: አሜሬትስታው ዱኒዚ ቑንዜ ቲሪትጛውስታ ኬፍቲኔ ምርቶ እያንኩ ዜርካዋ ኬሽጝፄካሚያኽ ጊዝቺፋ ቴኬምስታኑ:: ዱኒዜ ኹጝዴስ ፊትስካማ ጌቤልስ ዲግሳኒስኪላ ኩፔ ይቢቼ ዋይጝዴስ ኪቻ ሊሊትጙንኩ አሼግስቱንኩ ዱኒዚው ቺፕስ፣ዱኒዚው እቲኒስታ እሊኩ ኢንዱስትሪው ምርትካዋ አሜሬትካማጊ ዋይጝስኪላ አቕስታና::

አየርላንድ እሊት ዱኒዚው ምርትስ አቅስታንኩ አጌርካዴስ እምፕላ አጌራኽ:: አየርላንድ ብቲው እሳንትስ ፅላ አጌራ ታኼስ ጃሊጉ አሌምዳ ዱኒዚውሳ ምርቶ ባርኾቼሾ እንፃኽጝስ (ኤክስፖርታ ፄውጝስ) ቢዲሪዳ ቶኬምስቴት አጌራኽ::

ዱኒዚውሳ ምርቶ ኩፓማ ጝንሾ ቱንዴስ ፋሌንጋ አቤሌሽስታውላስታ ምርቱ ፃንኩትዳ ጉዳት ታምባውላ 6 ዴስ 9 አርፍካዋኺስታ እጂፅጝስ ጌቤልሾ ፍካማ ዋይጝስ ካላንታ እርዳታው እንኩዊንቱሳ ሜቴኖ ቼፍጝጛንኩ ዝቤናውካ ሜጋዚንካ (እንኩርፅካ) ቴኬምስታና::

አየርላንዱ አሬሳቻንትካ ዱኒዚው ምርትሾ ቱጝዴስ ቤዴራ ኢንዱስትርካሊስታ እሊኩ ምርቶ ፋያንትካ ኾትካሊ ቤዴርካማ ዙሚትጜካማኽ ምርትሾ ቱዋኑ::እንሳ ፄዋኑ ምክንያቲኪላ አሜሬታኑ ምርት ዋይስታውላ ይጉዋማ ፌቴርስትጝስ ካላውሳ ክሳሬ ይጉፅጝስ ንካማ ጌቤሎ ያቔካማ እንፃኽስታና ንጝያኽ::

2. አየርላንድዳ ዱኒዚው ሴብልዳ ዋኽስ ዋኾ ድፅጝስ ካለው ቑንዚ ኬስትስታሺኹ ያኹኒኪላ ፄውኑ ይሴን ፃሪትጚስ ችግርዴሽ ፊጝስ ካሌካ:: እን ደኪ ወክት ንካማ ታክሳኑ ጊዝዳ ታምባሺኹሳ ዱኒዚ ቑንዛሱሳ ታሪኮ ታክሳኒስኪላ“ዱኒዚ ቑንዳስታኒ አጌር ምርክቴ ”ንጝስ ታምባሺኹሳ ችግሮ ታክሳኑ ዙሚኪላ ያኻማ ታክስስቴ:: እንዴስ ጁዌካመኪላ ዱኒዚውሳ ቑንዜ ጛውስ ፅሬትስ ድፁንዴስ ፋሌንጋኪላ ”እምላክ ዱኒዜ እይኾ ፣ምርኪ ኩፂ ዳቴንቶ ክንትፄ“ ንጝስኪላ ድኽቶ ዊፅካማ አጌራውሳ ይኮኖሜ ኬሽጝፅግስታ ምግቡሳ ዋስትኔ ቼሜትጝፅጝስ ካሉንኩ አኽጝ ድኹስቴ::
3. ቤላሩስ አጌራዳኪላ ዱኒዚ ዝኩዊኒው ጊሊፂ ያኻማ አሌም አቩቑ አችሽ አቕስቴ:: ቤላሩስዳ ኬፍቲኒ ሜቴንስ ዱኒዚ አሜሬትስታው አጌር አኽጝስስስታ ጌርክ ቺፋሱ ይወትዳ ዝኩኽ ስፍሪ ኬፍ ንኹ አኽጝስ ዱኒዚ ብሄራዊ አይቱ አካል ያኻማ ዙሚስቴ:: እን ስራ ፄውጝስኪላ “ዱኒዚ ላጛንቲ አንኪ” እስታማኪላ እቑስቴ::
4. ህንድዳኪላ ልቃ ብቲ ዝኩክ አሬሳቻንትካ አቺትጜካማ ዱኒዘው ምርትስ ዋይሚስተካ ያኻኑ አጜርያኽ:: ኬፍቴንካ ኢንዱስትርካስታ ዱኒዚውሳ ምርቶ ግባትታ ቴኬምስትካማ ሊሊትጙንኩ አሼግስቱንኩ ምርትካዋ አሜሬታንኩ ኾትካ ይኮኖሚው አንፄፅጝ ዝኩክ አሬሳቻንትካስ ጉልሌ ዜሮ፣ማዳባሬስታ ሊሊትጉንኩ ቴክኒኩሳ ድጋፎ እያንታ ፄውስቴ::አሬሳቻንትካኪላ አሜሬቱኑሳ ምርቶ ቤዴርካማ ዙሚትጙኑ ዋይሚስ ዋይካያና::

አሬሳችንትካው እምፕልት እንፅኻው ማቤርካስታ አሬሳቻንትካ እምፕልትስ ትራንሰፖርቱሳስታ እንኩርፂ ስፍሪስ ያኻውሳ ፍሼ ሾፌናና::

ፔሩዳ ዱኒዚውሳ አቾ ፍሽጝስታ ሺሽፄ አኹኪ ብራንዶ እይጝ ፋይፄ:: ፔሩዳ ጛው እቑፂስ”Papa Andina” (አንዲሱ ዱኒዚ )እስትጝስ እቑስታው ፕሮጀክት ኬፍቲኔ ኪሴ ያጉኽ ዱኒዜ ዋሺኒኪ ግብርኒው ምርትታ ያኻውላስ አሼግስትኹ አክኺታ ካንትስታታ ፄውⶓ ካሊጝስያኽ:: ፔሩክ አሬሳቻንትካ ዱኒዜ ግሹኒዴስ ፋሌንጋ ፃንኩትስስታ ሜቴንስ ጎሌልካማ ቑፅካማ ፕላስቲክስ አሼጋና:: “አንዲሱ ካኑ ዱኒዚ” ናው ሺሽፂ  (Brand) እይስታማ ኩታ  ኽሳንትካ ሱፐርማርኬትካስስታ እና ሆቴልካስ ዲግሳና::

ፔሩዳ ኩፒ ዱኒዚ ዋይስታው ጝናኻሱ ምግብስ( እሌታ እርባቲስ) ይቢቺስያኽ:: ሚንቾ ምርቶ ኩፂ ሊሊትጙንኩ ኬሽጝፂውሳ ዳድካዋ ቴኬምስትካማ እሊው ምርትሾ ኪስካማ ጌቤልስ ዲግሳና::

ዱኒዚው እቲኒ ስታ ስታርች (Potato Starch) ምግቦ እንጂፅጝስ፣ እጆ አሼጝስ ስታ ስዮ አሜሬታንኩ ፋብሪክካስ ግባት ያኻውሳ ዱኒዚውሳ እቲኔ አሜሬታና::

5. ምስራክ አፍሪካው አጌርካዴስ እምፕላ ታኹት ሩዋንዳዳኪላ ዱኒዚው ምርት ዝቤናዊ ዳድስ ዱኒዚው ምርታምትስ ልግሶ ካንትፄታጊ አግስቴት አጌራ ታኻታ ጊሊፅስቴ:: ጉልሊ ዜር አሬሳቻንትካሾ ታምባታ ፄውጝሾዳኪላ ትኩትስ እንፃህስታትስታ ኬፍቲኒ ቼፍጝጚ ፄውስታማ ኬሽኹ ምርት አግስታት አጌራኽ:: አሬሳቻንትካ አሜሬታኑሳ ዱኒዜ ዋይጝስ እስትካማ ቴርቱንኩ ጌቡሉ ማይኬልካሾ ካፃኒ ጌፄንኪላ ሜቴቴንጙኽ ዋይሚስ ዋያኑ ጌቤልትጚኪላ ዝኩት አጌራኽ::

ትክላሊስ ዱኒዚውሳ ምርቶ ቴኬምስትካማ አጌራውሳ ግብርኒውሳ ይኪኖሜ ኬሽጝፅጝስ ካሉንኩ አጌርካውሳ ዴሶ ሚንችዴስ ልቓስ ታምፅጝስ ፅሬቶ ፄውና:: ዱኒዚ አዊ ብሄረሰብ ቺፅጝፄ ዴሜካማ እን አጌራዳ ሊሊትጙንኩ ዙራሙርካዳ አሜሬትስታው ምርት ያኹኒላ ጛርቱ ትክምዴስ ፌያማ ባር ኾቼው ጌቤልስ ዲግስጝሾዳ ኩፂ አንሳ ላካ እስታው ጌቤሉ ታምብ ዝኮ እስታማ ጌሌፅጝስ ቼጌርፄ:: እን አኽጝስኪላ ፔሩውስታ እሊኩ አጌርካው ሳኪትጚውሳ ዴስ ካንትፃውስታጊ  ዱኒዚውሳ ምርታምቶ ሌጌፅጝ ይቢቺ  ዳላው ሳኪትጊ ጋቲው አኽጞኽ:: ቹዋ እንፅኺ ኩፂ ምርቶ ኢንዱስትሪው ምርትሾ ኪስጝ፣ አቾ ፍሽግ፣ አሼግጝስታ ኩታ ጌቤልሾ ዲጋውሳ ዳዶ አሜችጝፃማ ጌቤልዳ እሳንስ ትክምዳ እሼታ ፄውጝስ አጌኻዳ ዳላውሳ ምርቶ ዲግሥጝዴስ ድምክና ባርኾቼ ጊጥዳኪላ እሻንሽ ዲጋኒ አኽⶓኽ አጌርካው ዴስዴስ ክንትጝስ ካሊስታው::

ይቶፒያዳ ዱኒዚው ምርት፣ ቴኬምስታንትስታ ኽይካ

ዱኒዚ ይቶፒያዳ ዴሬኽስታ ኩላ ዲሪኺ ዙራሙርካዳ ጋያኪ ኦሮሚያዳ፣ አማኻሪዳ፣ ደቡብዳ፣ ሲዳማዳስታ ትግራዩ  ዙራሙርካዳ ሚሊዮንዳ ቼፍስታንኩ አሬሳቻንትካ ምግብስ ሴስታ ሚፂው ጉሽፂታ ቴኬምስታኑ ምርትያኽ::

ዱኒዚ ዴዴጝ ጊዝስ ንጝኪ ሹኻዴስ   ሲዚ አርፍካዳ ታምባውላ አኽጝስ አይ ታምብጝዴስ ቤዴራማ  ታምባው አኽጝስ አሬሳቻንትካዋ ምርኪዴስ አሜሌታንታ ፄዋውያኽ::

ዱኒዚው ምርት ካርቦሃይድሬትስ፣ ቫይታሚን ሲ ስታ ቤርስ ጋያኪ ፖታሺየምስ አድርትኹ አኽጝስ ጌፄርዳስታ ኬቴምዳ እሳንስ ኹስቴ::

ኬቴምዳ እዝቡ ቼፍ ሚንቺጝ አኹኪ ዴሜክጝ፣ ሆቴልካው እሳንጝ፣ ሬስቶራትካውስታ እምቢትንኹሳ ምግቦ ቴርሳንትካው ጝን ሚንቺጝ ዴሜካ ዱኒዝውው ምርት ዋይሚስታ ጌቤሉ ፋይ እሳናታ ፄዋ::

ዱኒዚው ምርት እሳኖ ትክሞ እያው ያኽችኹኒኪላ ሊሊቲጙንኩ ችግርካ ኬሴትስትጝ ዴሜካ እያው ትክምዳ ቻኒስቶ ታምፃውሼ:: ምስሊስ ጉልሊ ዜሩ እንፂት አንፄፅጝ ያኹስ ሊኽዴስ 90  ታፋ ያኻውሳ አሬሳቻንትክ ቴኬምስታኑ አኹኪ ዜራኑ ዲኒዚው  ምርት ፃንኩት ቼሜትጛያሱስታ ባክቴሪያው ቑንዚስ ፂኪስትኽ አኽጝስ ምርቱ ፃንኩት ዜሬቕናማጊ አግስቴ::

ባይላዊ ዜሩ ካስትስታ፣ ቑንዚው ስጋት ዱኒዚውሳ ምርቶ አይሎ ኔኬታውያኽ:: ፋይፃንቲ ዱኒዚውሳ እንኩርፂ ቴርታውላ ይጉጝስታ እሊውጊ ዴሜክስታማ 30ዴስ 50ዋኺስታ ያኻው ዱኒዚው ምርት አቤልሽስታታ ፄዋው ያኹስ ጌቤል ዜርቕ ናታ ፄዋማ እሊው ጊዝስ ጌቤሉሳ ክብርናቴ ሲፍፄ::

እሴቶ ዴሜክጙ እንፂት፡- ሚንች ምርት ኩፒስ ጌቤልስ ዲጉስ ዱኒዜ እቲኒሾ ኪሳማ ስንዳይሊ አሌቔታማ ቱሺስ አኹኪ እሊኩ አሼግስቱንኩ ምግብካስ እሽፅጙ አኺኒ ጌና እሳንጛያላ::

ሹኻ አጌራኻስኩ ኾትካው ታምብ ይቶፒያው ዱኒዚውሳ ምርቶ ሌጌፅጝስስታ ትግርካዋ ኽይጝስ ሲፋንኩ ኾትካ እንፃኽስቴካማጊ አግስታና::

ይቶፒያው ግብርኒው ምርምሪ ኢንስቲትዩት /EIAR/ ሆለታ ግብርኒው ምርምሪ ማይኬልስ ቑንዜስታ ባግቴ ካሊትጛንኩ ስካውካ ዱኒዚኩ ዜርካ ማቔንትጝስ እንቲታኪ ኽብፃ ጋቲታ አይርዳ ዱኒዜ እሩብፅጝስታ ቲሹ ክልቸር ቴክኖሎጅካ ቴኬምስታማ ቑንፂዴስ ኔፃ ያኹንኩሳ ዜርካ ቴርሴ::

ግዛቸው ያረጋል