ፍልስፍነዙ ሊቅ አቐቊድ አልበርት አንስታይን ይናዓልምየትል ቅመቊ አጕረቊ ሻቈ ኽጋን እኩጙ ይጘኵ፡፡ ኻጝልት (stupidity)፣ ገውት (Fear) ዝመ ሲቭርቭረነው (Greed) ጛይ ይጘኵ፡፡ ሳልጥንየቊ ብጭቕ ኻግራኒል እንዛይ ገብድ ልብትን ብንዝ ቺተቺተቊ አቕንትዝ ልኵ ፈጣቕጝ እትልጘኵ፡፡ አንስታይን ኻጝልት ይጛንድ ላው ገቨዝ ጅልውዘ ስጙርት ጻየው ልብትን በነው፣ ጝጎነድ ሚርምራቅ የነው፣ ነን ጻቭሽተው ገቨድ ወረጘ ቲክንዝጡ አቐጘ ልብጣቅ የነው፣ ነን አምኑን ይሽት ሰቭትሽተው ገበድ ዓምርስ ወረጘ ቢስጠ ቸለው አቐጘ ልብጣቅ የነውዝ ፋጽምሸው ቲግቭር የጝ ፡፡ ኻጝሽተተ ግዝጚዝጘ ትፍ ይን አሙ ይወዊዝቅ ጽምርድ ዊልዘነውዙ ባኽሪድ ቓሊሰኵ፡፡
ላዘድ ገውት የጝ፡፡ እጅር ኹር ዓምር እንቲጠ ቸለኵ የው ገውትዝ ጽምር ነንቱ አገነድ ቓሊጝቀ ድስጠ ቸለኵ፤ እን ገውቲዙ ጝጎነድ ቈሽ ቀተዝ ፋጥርሸው ላጥድ አምናቅ የነውዝ ተረው የጝ፡፡ ያን ጭቊ ባይቀጘ የዊስ ጎው የጝ፡፡ ሻቈንትርነድ ሲቭርቭረነው የጝ፡፡ እንቸን ዓልምየትል ቺተዝም ይና ኻግር ኢትዮጵየም እቅዝቅ አቐው ጻጀ፣ ፍጥር፣ ሰቭዙ አገነ፣ ዝቨ ጻይረይ ጚ፡፡ እጅር ኹር ግን እፍጣቅ የነውዙ ሲቭርቭርንዝ ጎነ ላጥድ ብጛንስ ጻቨኵ፤ ላጥድ ችጛይጘጘ ጭቭሰኵ፤ ላጥድ እርወ አቓይጘጘ ጥቕዘኵ፡፡ ጻቀውድ ሊቃቅም የው ዚምናንዝ ያን ጭቑ የው ሲቭርቭራጙ ኻሰቭዙ ቺትንል ሊቨኵ፡፡
እንዛይ እጅር ኹርዝቊ እጅርነይዝቊ አቒትቊ ባኽሪያንድ እጅር ኹርት እግዝግዝጝ አጕረው ጣይትንል ማልጘኵ፡፡ እን ጣይትንድ ጎነድ አርቕትዙ እጅጝትዝ ሲሪሽየው አቓንስቅ ደይ ችጚጝቀ ኻጝልትዝ ብጭቕ ወየ ኪፍልስ ሊቭ ዳቐኵ፡፡ ላጥድ አምናቅ የነውዝ፣ ላጥድ ቈይዝጥጘ ቸልጘኵ የነውዝ፣ ብሔርዙ ሽፍነዝ ኢመ ጕርየ አቐናንስ ላውድ ላዘይዝ ገውት አቐጘ ሲቭከነውዝ ቺተ ፋጥርሻንስ ጻቭጘኵ፡፡ እን ገውትዝ ፋጥርሸው ጣይትንድ ቈሽ ኽራርቨዙ ብግ አቓንስቅ ቘጨድ አጕረው የጝ፡፡ ከምሸጥ ጣይትንዝ ፋጥርሸው አርወ ጽበጘ ጝታዊንተይዝ ክንድጘኵ፤ ኢትዮጵየትቁ ፃለተኒስ ጊንዝቭዙዝመ ሎጅስቲክዙ ከቨ ችጘኵ፡፡ እንከቨድ ጝታኽዝቪዙ ቘጨድ ቓላይጘጘ ሲቭርቭርዛጙ ኻርቨ ጻቭ በረኵ፡፡ ገውትሽን ጽበነውዙ ዲዝጝትድ ጉልምዳጙ እጅርዝጘ ዲግዝ ጽበነው አይቭሰው ተከኵ፡፡
አነጚ እኔን እጅር ኹርዙ አቒቱ ረቂቅ ባኽሪያንድ እግዝግዘነው ቸልሽየውዜ፤ አርቕት ፋጥረነው ቸልሽየውዜ፤ ትውጽውጸዝ ቲክየነው ቸልሽየውዜ፤ እምንት ፋጥረነውዝ ቲኪሽየውዜ አፍሪካትል ዊትርቅ ጣይትንዙ ፍወ ወሸነ አይር ገቨ አየውም፡፡ እኔን ጣይትንዙ ዋጥርጥርንድ ጝጎነድ ንየይል ይነቊ ሻቈ ባህሪያንድ ኽይጠድ ፊስጘኵ፡፡ አውማው እጅር ውርማጠን ጣይትን ዊትርቅ ዋጥርጥር አፍሪካትል፣ ኢትዮጵየትል የውም ማኽለኘ ምስራቂል ተርጠ ቸለኵ የው ዋቕርጠ ጡሸኵ፡፡ ጎነድ እፍጣቅ የነው፣ ላጢዝውድ በነነው፣ ላውድ ላዘይዝ ገውት አጠ ቸለኵ ይን ኻስቨነውዝመ አርቕትዙ እጅጝትዝ ፋጥርሸው ኻጝልት አይነተ አይነተ ገባን አቐነውድ ባውም፡፡
እድ እንዛይ እጥልቃን እግርገ ግን ጓነ ፋጥርጝ፣ ጻጀ አድልድልጝ ሲርይጝ ኽየቁ አቕጝ እትለቊ ጣይትንዝቊ ጎንጥድ አውን አሽ ላብጠ አቢትናጙ ጻጝነ ቸልነኵን? ላው ኹር አጥጘች ይጠ ጡሸኵ፡፡ ኢትዮጵየትል ዲቈቊ ሰውጠ እምታኒስ ኪርም ጣይትን እኵ፤ ስረት ላውጥሸው ጨቨቅ ጣይትን ባው አፍሪካት ኽዝቭድ ነን ግነ ችብር ይጠ ጡሸኵ፡፡ ብጭቕ ጣይትንድ ኻትሽጘውድ ጠረጲዘ ጅልውዘዝ ማኸርኸርሽነውዝ የጝ፡፡ ምኽርኽረድ ዝምየው ጝወን ተራውም አቒትጎ ቓለነውዝ ሳልጥነው ገቨዝ እክሰናንስ ዊስነነው ጡሸኵ፡፡
ኢትዮጵየትል ሰሜኑ ጅውነይል ጻቭሽተው ጣይትንድ እንዝ ሚቅ ብጭቕ ቘጨ ቲክንዝ ኽዝቭድ ታትነ ፍርዘውድ ዚርፍሽ፣ ነን ፃየውድ ቀምሽ፣ ዓምር ፍርዝጠ ጡሸውድ አብዝ ሚከረል የጝ ጽበውድ፡፡ ኽዝቪዝ ሽጙ ተገተግሽጛጙ ሚከረይስ ላዘ ወሰው ሚከረይዝጎ ከሰከሰቊ ከምሸጥድ ነንም አሽ ሽፍትጘጘ የጝ፡፡ ኽዝቭዝመ ምጝግሥት አምነ አምንሻየጘ፣ ሲርዩ እፍርት ሰራሽታየጘ፣ ጅውነይዝቊ ቃወጥ ጉልምድጝ ፋይጘጘ ፣ ኻግርዝቊ ሽመቅልዝመ ኻይማኖትዝቊ እቅል ዲግ ተራንስ ማጥን ጭጝን አልስጛንስቅ፣ በጥን ጥወጥውሽነ ይጛንስቅም ጝታሩሔድ ቀምሽጝኵጙ፤ ጝታጥፍድ ዚርፍሽጝኵጙ፤ ጝታሽጙድ ጨቅሽኵ፡፡ እኔንቅ ፈራራቓንስ ውርም አነ ውር እንቅ ኽዝቭድ አጥጘች የነውዙ ችጘሪል ችጘነው፤ እክልሰነው፤ ማኽረነው፤ አቒስ አቒ ጻቭሽተው ከቨድ በረነው ጡሸኵ፡፡
እንቂስቅ ንየ ግነ ከምሸቊ ኻይላን ጝታኻግር ኢትዮጵየት ዚምናንዝ ሲቭጛጙ ዊነቊ ነንም ሲቨናጙ ጽበናንስ በነቊ ኻግር ቢዘትቊዝመ አቒትቊ ፃለተንጅቅ አቭርድን ሲቨነው ጝታኘት ቅወናንትጘ የጝ፡፡ ጝታኘት ቅውን ዊስን ፋጥርሸነው እጀውም ጋብራ ኻግርዝመ ጋብራ ኻግርዙ ኽግ ቈሽ እልትድ ጚ ዓምር ዊስ ቅመነው፣ ጅግዘነውድ፣ አይቭሰነውድ ዳቓውም እና ልብትነ ጡሸኵ፡፡ እማንዝ ዊግተናንድ ነን ሰሜን ጅውነይዝ ፃቭሽተው ጣይትንድ ኢትዮጵየትል አውልም ፋጥርሸው ጣይትንድ፣ ከምሸቊ ዊግናንድ አዊንም ሲቭንድ እርቨነ እጀው አቐጘ ቓሊሰው የጝ፡፡ ሽፍትነይ አውልም ቺጚሳው ኽምዘ አቐጘ ቓሊሰኵ፡፡ አቢተው ጣይትኒዝ ገነ ብጭቕ ጝታኻግርስመ ጝታጝነቊዝ አሩጥጘ ቸለቊ ሩሔድ ቢሰነው ተሚሳውም፡፡ ነን ጅውነ ጨቨቅ ኻምዘጥ ጓንጥ፣ ጒደነል ኬለ ማልጝ ጻቭጘው ቀምንድ፣ እጅር ኹርዙ ፍልውልውን ሠራሸነውዙ ሚቭትድ ጊድቨነውዙ ቲግቭርድ ኻጘጻንዙ ሰቭ የጝ፡፡ ላው ላው እቅ ተምዝሽታጙ ቅወነውም ወርሸነውዙ ምልክት፤ ሽሹድንድ እቅዝ ጚ ኽዝቭዝ አየው አቐጘ ቓሊስን የጝ፡፡
እድወ እኒን እንቅ ገቨድቅ አቢተው ጣይትኒዝ ሽፍትነይድ ሩሔ ቢሰው አቐነውድ ልብተነውዝ ዲግድ ማርጸነውዝ ቢድልጘው ጝታኽዝቭድ ከስጥጘ ጡሸኵ፡፡ ኻግርየትል ዚምናን ጨቨቅ ፋጥርሸው ጣይትንድም ውር ልብትንዙ እጅጝት አቐጘ፤ ጝዝጋብዝ ጋብ ቈሽ አውታው ሴረ አቐጘ ልብትን ተረው ኹርዝ ጣይትን ፈጥርሻየጘ ስቅንድ ቅዘነው ጡሸኵ፡፡ አውማውቱ ሩሔድ ኻግርየስ በንዘተ አቓንስቅ አውማው ጣይትንዝ ምላሰን ሩሔ ድዝጠ ጡሻውም፡፡
ግርማ ተጫነ
ጥቅምት 30/2019
