ኢትዮጵያ በዓለም ላይ ካሉ ጥንታውያንና ባለጸጋ ባሕል ካላቸው ሀገራት አንዷ ስትሆን ይህ ባሕል ለልጆች የሚሰጠው ትምህርት እጅግ የላቀ ነው። ባሕል ማለት የአንድ ማህበረሰብ መታወቂያ ሲሆን ይህም የሚገለጸው በአለባበስ፣ በአመጋገብ፣ በቋንቋ፣ በሃይማኖታዊ በዓላትና በማህበራዊ ግንኙነቶች ነው።
በኢትዮጵያ ባሕል ውስጥ ትልቁና ዋነኛው እሴት ለአዋቂዎችና ለወላጆች የሚሰጠው ልዩ አክብሮት ነው። ልጆች አዋቂዎችን ሲያገኙ ሰላምታ መስጠት፣ በመንገድ ላይ ቅድሚያ መንገድ መልቀቅና ምርቃትን መቀበል እንደ ትልቅ የጨዋነት መገለጫ ይቆጠራል። ይህ የእርስ በርስ መከባበር በቤተሰብና በጎረቤት መካከል ያለውን ፍቅርና አንድነት ያጠናክራል።
ሌላው የኢትዮጵያ ባሕል ውበት የሚታየው በአመጋገብ ስርአታችን ላይ ነው። ኢትዮጵያውያን ምግብን በጋራ በአንድ ማዕድ ላይ ሆነው መመገብ ይወዳሉ። ይህ በጋራ የመብላት ልማድ ልጆች ካላቸው ነገር ላይ ለሌላው ማካፈልንና አብሮነትን እንዲማሩ ያደርጋቸዋል። በተለይም “ጉርሻ” መስጠት ያለውን ጥልቅ ፍቅርና መተሳሰብ የሚያሳይ ተግባር ነው። እንዲሁም በበዓላት ወቅት የሚለበሱት የጥጥ ነጭ የባሕል ልብስና በላያቸው ላይ የሚታዩት ውብ ጥልፎች ሀገራችን በጨርቃ ጨርቅ ጥበብ ምን ያህል የዳበረች መሆኑን ለልጆች ያስረዳል። እነዚህ ልብሶች የሀገር ኩራትና ውበት መገለጫዎች ናቸው።
በተጨማሪም እንደ ገበጣ፣ አኩኩሉና ፈረስ ጉግስ ያሉ የባሕል ጨዋታዎች ልጆች በአካልና በአእምሮ እንዲዳብሩ ይረዷቸዋል። እነዚህ ጨዋታዎች የቡድን ስራንና ስልታዊ አስተሳሰብን የሚያስተምሩ ናቸው። የኢትዮጵያ ባሕል እንግዳ መቀበልን (ኢትዮጵያዊ እንግዳ ተቀባይነትን) እንደ ትልቅ ክብር ስለሚያየው፣ ልጆች ገና ከልጅነታቸው ጀምሮ ሰውን መርዳትና ደግነትን እንዲላበሱ ይደረጋል። ይህ ሰፊና ጥልቅ ባሕል ከትውልድ ወደ ትውልድ እየተላለፈ የመጣ ሲሆን ለልጆችም የሀገራቸውን ታሪክና ማንነት ጠንቅቀው እንዲያውቁ የሚያስችል ትልቅ መዝገብ ነው።
ምንጭ፡- የኢትዮጵያ ባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር
ተረት
አቤል እና ማርታ
በአንድ ለምለም የኢትዮጵያ መንደር ውስጥ አቤልና ማርታ የሚባሉ ታታሪ ልጆች ነበሩ። አንድ ቀን ጠዋት ኩታቸውን ተከናንበው ወደ አያታቸው ሲሄዱ መንገዱ ላይ አንድ ሽማግሌ ከባድ የሳር ጭነት ተሸክመው አዩ። ልጆቹም ወዲያው ሮጠው በመሄድ “አባባ ይረፉ፤ እኛ እንርዳዎ” ብለው ሸክሙን ተቀበሏቸው። ሽማግሌውም በልጆቹ ትህትና ተደስተው “እጅና እግር ይውጣላችሁ፣ የሀገራችሁን ባሕል ጠባቂዎች ያድርጋችሁ” ብለው መረቋቸው። አያታቸው ቤት ሲደርሱም አያቴ በደስታ ተቀብለው ከእንጀራው “ጉርሻ” አጎረሷቸውና ስለ ባህል ውበት እንዲህ ብለው ነገሯቸው።
“ልጆቼ ባሕል ማለት እንደዚህ ሽማግሌውን እንደረዳችሁት ያለ ደግነትና መከባበር ነው” አሏቸው። በአንድ ማዕድ ላይ አብሮ መብላት ፍቅርን እንደሚጨምር፣ ነጭ የባሕል ልብስ መልበስ ደግሞ የልባችንን ንጽህና እንደሚያሳይ አስረዷቸው። አቤልና ማርታም ከአያታቸው ጋር ሆነው የገበጣ ጨዋታ እየተጫወቱ፣ ባሕል ማለት ሰውን መውደድ፣ እንግዳ መቀበልና ሀገርን ማክበር እንደሆነ ተረዱ። ከዚያ ቀን ጀምሮ ልጆቹ በሄዱበት ሁሉ የኢትዮጵያን ደግነትና ውብ ባሕል እያሳዩ ለጓደኞቻቸውም ማስተማር ጀመሩ።
ምንጭ፡-ዶናልድ ሌቪን “ጎልድ ኤንድ ዋክስ”
ይሞክሩ
- የቡና መገኛ ሀገር ማን ናት?
- በአንድ ቀን ስንት ሰዓታት አሉ?
- በዓለም ላይ ረጅሙ እንስሳ ማን ነው?
መልስ
- ኢትዮጵያ
- 24
- ቀጭኔ
ነገር በምሳሌ
– ‘‘ካልተማሩ አይመረመሩ”-አንድን ነገር ለማወቅና ለመረዳት መጀመሪያ መማር እንደሚያስፈልግ ይገልጻል።
– ‘‘እጅ በአፍ፣ ልብ በመከራ”-አንድ ሰው የሚናገረውና የሚያደርገው ነገር የተለያየ መሆን እንደሌለበት ያሳያል፡፡
– ‘‘አሳ ጎርጓሪ ዘንዶ ያወጣል”-ሌሎችን ለማጥቃት ወይም ለመጉዳት የሚጥር ሰው መጨረሻው ለራሱ አደገኛ ሊሆን እንደሚችል ያስረዳል።
(ቢኒያም መስፍን)
በኲር የመጋቢት 21 ቀን 2018 ዓ.ም ዕትም