ውቢቷ አደይ አበባ

አደይ አበባ የኢትዮጵያ አዲስ ዓመት (መስከረም) ሲጠባ በየሜዳውና በየተራራው ላይ የምትፈነዳ ደማቅ ቢጫ ቀለም ያላት ውብ የዱር አበባ ናት፤ ስምንት የአበባ ክፍልፋዮችም አሏት።

ክረምቱ አልፎ፣ የጨለማው ደመና ተገፎና ምድሪቱ በወርቃማ የፀሐይ ብርሃን ስትሞቅ አደይ አበባ ትበቅላለች። ይህቺ አበባ እድሜዋ በጣም አጭር ቢሆንም የምታመጣው ደስታና ብርሃን ግን በጣም ትልቅ ነው።ክረምክረምቱ ማለፉን፣ መሬቱ አረንጓዴ መልበሱንና አዲስ ተስፋ መጀመሩን ለሁላችንም የምታበስር የምስራች ናት።

ሀገራችን ኢትዮጵያ በተፈጥሮ የታደለች በመሆኗ በውስጧ ከ6,000 እስከ 7,000 የሚደርሱ የተለያዩ የአበቦችና የዕፅዋት ዝርያዎች ይገኛሉ። ከእነዚህ አስደናቂ አበቦች መካከል ደግሞ ከ800 በላይ የሚሆኑት በሌላ በዓለም ሀገር የማይገኙ፣ በኢትዮጵያ ብቻ የሚበቅሉ ብቸኛ ውድ ስጦታዎቻችን ናቸው። አደይ አበባም ከእነዚህ ውብ የሀገራችን አበቦች መካከል አንዷ ስትሆን የመስከረም ወር ልዩ መለያ ተደርጋ ትወሰዳለች።

ለልጆች ደግሞ አደይ አበባ የጨዋታ፣ የዘፈንና የደስታ መጀመሪያ ናት። አዲስ ዓመት ሲመጣ ህፃናት ወደ ሜዳ በመውጣት ደማቅ ቢጫ ቅጠል ያላትን አደይ አበባ በደስታ ይቀጥፋሉ።

ሴት ልጆች አበባዋን በእጃቸው ይዘው “እንቁጣጣሽ” እያሉ በደስታ እየዘፈኑና እየጨፈሩ ከቤት ቤት ይዞራሉ። ወንዶች ልጆች ደግሞ የባህል ልብሳቸውን ለብሰው ጅራፍ እያጮሁ የአዲሱን ዓመት መግባት ያበስራሉ። በተጨማሪም ልጆች የአደይ አበባን ውብ ሥዕል በደብተራቸው ላይ በመሳልና በጥሩ ቀለማት አሸብርቀው ለወላጆቻቸውና ለጎረቤቶቻቸው በስጦታ መልክ ያበረክታሉ።

አደይ አበባ ተፈጥሮን እንድንወድ፣ አካባቢያችንን እንድንጠብቅና እንድንከባከብ የምታስተምረን የኢትዮጵያችን ልዩ የኩራት ምልክት ናት። የመረጃ ምንጫችን የኢትዮጵያ ብዝሃ ሕይወት ኢንስቲትዩቱ ነው።

ተረት

አንበሳው እና ዓሳዋ

በአንድ ወቅት በአንድ ጥቅጥቅ ያለ ጫካ ውስጥ “ቁምነገር” የሚባል በጣም ጎበዝ፣ ታታሪ እና ደግ አንበሳ ነበረ። ይህ አንበሳ እንደ ሌሎቹ ኩሩ ሳይሆን በጫካው ውስጥ ላሉት ትናንሽ እንስሳት በሙሉ እገዛ ያደርግ ነበር። በአቅራቢያው በሚገኝ ወንዝ ውስጥ ደግሞ “ብልጣብልጥ” የምትባል አንዲት ትንሽ ዓሳ ትኖር ነበር። እሷም ሁልጊዜ በደህንነት እንድትኖር ውኃውን ከሚያደፈርሱባት ትልልቅ እንስሳት እንዲጠብቃት አንበሳውን ትለምነው ነበር፤ እሱም ጥያቄዋን ተቀብሎ በታማኝነት ይጠብቃት ነበር።

አንድ ቀን ግን በጫካው ውስጥ ከባድ ድርቅ ተፈጥሮ ወንዙ መድረቅ ጀመረ፤ ትንሿ ዓሳም ልትሞት ጥቂት ቀራት። ይህንን ያየው ደጉ አንበሳ ሳይሰስት በጥርሶቹ ትልቅ ቅጠል ቀጥፎ ውኃ ጨምሮ ዓሳዋን በጥንቃቄ በመያዝ ወደ ሌላ ትልቅ ባህር ወሰዳት። ዓሳዋም ሕይወቷ በመተርፉ እያለቀሰች አመሰገነችው። ይህ ታሪክ ለልጆች ትልቅም ሆኑ ትንሽ እርስ በርስ መረዳዳት እና ደግነት ምን ያህል ሕይወትን እንደሚያድን የሚያስተምር ነው።

ምንጭ፡- የኤሶፕ ተረቶች

ሞክሩ

1. አንድ በርሜል ውኃ ውስጥ ምን ብንጨምርበት ነው ቀለል የሚለው?
2. ለሰው ልጅ ለመተንፈስ የሚያስፈልገውን ኦክስጅን በብዛት የሚያመርቱት የትኞቹ ፍጥረታት ናቸው?
3. ላዩ በድን፣ ታቹ በድን መሀሉ ነብስ አድን?

መልስ

1. ቀዳዳ
2. ዕፅዋት (ዛፎች)
3. ሙግድ(አከንባሎ፣ ምጣድ እና እንጀራ ናቸው

ነገር በምሳሌ

-“ሰው በሰውነቱ፣ ክብሪት በእንጨቱ”፡- ሰው ብቻውን መኖር እንደማይችል የሚያሳይ ነው፤ ለልጆች እርስ በርስ መከባበርን ያስተምራል።

-“ከእውነት የራቀ፣ በመንገድ የወደቀ”፡- ሁልጊዜ እውነትን መናገር ሰላምን እና ክብርን እንደሚሰጥ ያስተምራል።

-“ታላቅህን አክብር፣ ታናሽህን ውደድ”፡- ልጆች በቤት ውስጥም ሆነ በትምህርት ቤት ከሰዎች ጋር ሊኖራቸው የሚገባውን መልካም የባህሪ ስነ-ስርዓት የሚያሳይ ነው።

(ቢኒያም መስፍን)

በኲር የመስከረም 11 ቀን 2019 ዓ.ም ዕትም