የአክሱም ሐውልቶች

ልጆች እንዴት ናችሁ? ክረምቱስ እንዴት ነው? ልጆች ኢትዮጵያ በዓለም አቀፍ ደረጃ ከምትታወቅባቸው ቅርሶቿ መካከል  ስለአክሱም ሐውልቶች እንንገራችሁ፡፡ የአክሱም ሐውልቶች ከረጅም ዘመን በፊት (ከዛሬ 1 ሺህ 700 ዓመታት በፊት) በጥንታዊቷ የአክሱም ሥልጣኔ ዘመን የተሠሩ በጣም ረዣዥም እና ትላልቅ የድንጋይ ምሰሶዎች ናቸው። እነዚህ ሐውልቶች የተሠሩት ከአንድ ሙሉ ትልቅ ድንጋይ ተፈልፍለው በመሆኑ በዓለም ላይ አስደናቂ ከሆኑ የታሪክ ቅርሶች መካከል ይመደባሉ። በጥንት ዘመን የአክሱም ነገሥታት እና ታላላቅ ሰዎች ታሪካቸው እና ክብራቸው ሁልጊዜ እንዲታወስ ለማድረግ እነዚህን ሐውልቶች ያቆሙ ነበር።

ሐውልቶቹን በቅርብ ስናያቸው ልክ እንደ ዘመናዊ ፎቅ በሮች፣ መስኮቶች እና መቆለፊያዎች አሏቸው። እነዚህ በሮችና መስኮቶች ከድንጋዩ ጋር የተቀረጹ ናቸው።

በዚያ ጥንታዊ ዘመን እንደ ዛሬው ዘመን ሲሚንቶ ወይም ትላልቅ የግንባታ መሣሪያዎች  አልነበሩም። ጥንታውያን አባቶቻችን በከፍተኛ ጥበብ ድንጋዩን አስተካክለው መሬት ውስጥ በመትከል ብቻ ረጅም ዘመን እንዲቆም አድርገውታል።

ትልቁ የቆመው ሐውልት 24 ሜትር  የሚረዝም ሲሆን ክብደቱ ደግሞ ወደ 450 ሺህ ኪሎ ግራም ያህል  ይከብዳል። በዚያ ዘመን ዘመናዊ የእቃ ማንሻዎች ሳይኖሩ ጥንታዊያን አባቶቻችን ሐውልቶቹን አንስተው የተከሉበት ምስጢር እስከ ዛሬም አስደናቂ ነው፡፡

ከሐውልቶቹ መካከል አንዱ (የአክሱም ሐውልት በመባል የሚታወቀው) በፋሽስት ጣሊያን ወረራ ወቅት በ1929 ዓ.ም ተቆርጦ ወደ ሮም (ጣሊያን) ተወስዶ ነበር። እዚያም ለብዙ ዓመታት ከቆየ በኋላ ኢትዮጵያውያን ባደረጉት ከፍተኛ የዲፕሎማሲ ትግል ምክንያት በ1997 ዓ.ም በክብር ወደ ሀገሩ ተመልሷል፤ አሁን ደግሞ በቀድሞ ቦታው ላይ በኩራት ቆሞ ይገኛል።

ምንጭ፡- የኢፌዴሪ የባህል እና ስፖርት ሚኒስቴር

ተረት

ጦጣና አንበሳ

አንድ ቀን በአንድ ትልቅ ጫካ ውስጥ የሚኖር አንበሳ በጣም ታሞ ጉድጓዱ ውስጥ ተኝቶ ነበር። የጫካው እንስሳት በሙሉ የእንስሳቱ ንጉሥ የሆነውን አንበሳን ለመጠየቅ አንድ በአንድ ወደ ጉድጓዱ ይመጡ ነበር። ይሁን እንጂ አንድ ብልህ ጦጣ ከጉድጓዱ በር ላይ ቆማ እንስሳቱ ሲገቡ ትመለከት ነበር።

ከብዙ ሰዓታት ቆይታ በኋላ አንበሳው ከጉድጓዱ ውስጥ ሆኖ ጦጣዋን ተመለከታትና “አንቺ ጦጣ! ለምን እንደ ሌሎቹ እንስሳት ወደ ውስጥ ገብተሽ አትጠይቂኝም?” አላት።

ብልኋ ጦጣ ፈገግ አለችና እንዲህ ስትል መለሰችለት፤  “ክቡር ንጉሥ ሆይ! ወደ ውስጥ መግባትስ እፈልግ ነበር፤ ነገር ግን ወደ ጉድጓድህ የሚወስዱትን የብዙ እንስሳት እግር አሻራዎች አያለሁ። ወደ ውጭ የወጣ ግን አንድም የእግር አሻራ የለም። ስለዚህ እዚሁ በሩ ላይ ሆኜ በሩቅ ብጠይቅህ ይሻለኛል!” አለችው ይባላል። ይህ ተረት የሚያስተምረን ብልህ የሌሎችን ስህተት እና እጣ ፈንታ አይቶ አስቀድሞ ራሱን ከጥፋት እንደሚጠብቅ ነው።

ምንጭ፡- የኢትዮጵያ ሕዝብ ተረቶች

ሞክሩ

1. አባቴ የሰጠኝ ካባ፣ ሳይቀደድ አይለበስ። ምንድነው?
2. በአንድ ክፍል ውስጥ ሦስት እህትማማቾች አሉ። የመጀመሪያዋ መጽሐፍ ታነባለች፣ ሁለተኛዋ ቼዝ ትጫወታለች። ታዲያ ሦስተኛዋ እህት ምን እያደረገች ነው?
3. በአንድ ሳምንት ውስጥ ስንት ቀናት አሉ?

መልስ

1. ሙዝ
2. ከሁለተኛዋ እህቷ ጋር ቼዝ እየተጫወተች ነው (ቼዝ ብቻን አይጫወትም)።
3. ሰባት ቀናት

ነገር በምሳሌ

• ብቻውን የበላ ብቻውን ይሞታል፦ ለሌሎች የማያካፍል እና ስግብግብ የሆነ ሰው ችግር ሲገጥመው የሚረዳው ሰው ያጣል።
• አያያዝን አይቶ ጭብጦን ይቀማል፦ የአንድን ሰው አካሄድ እና ዝግጅት አይቶ በቀጣይ የሚሆነውን መገመት ይቻላል።
• የአባቱን ቤት የናቀ በሰው ቤት ይንገላታል፦ የራሱን ባህል፣ ማንነት ወይም ሀገር የማይወድ ሰው በሌሎች ዘንድ ክብር አይኖረውም።

(ቢኒያም መስፍን)

በኲር የሐምሌ 20 ቀን 2018 ዓ.ም ዕትም